{ Teori-Pratik } { GPS ve Balık Bulucular }

Mevki Koyma



Buradaki gibi yazıldığında aslında bu terim denizcilik terimi olarak gemilerin dünya üzerinde yerini tespit etme anlamına geliyor. Ama burada bizim işimiz seyir veya navigasyon değil; bulduğumuz bir karagöz veya mercan taşını, verimli bir batığı kaybetmemek peşindeyiz hepsi o. Yine de sonuçta amaç bulunduğumuz noktayı bilmek ise bir anlamda mevki koymak diyebiliriz.

Şimdi gelelim şu GPS' e. İngilizce Global Positioning System demek olan GPS alıcıları eskiden pahalı ve erişilmesi zor, askeri amaçlar için tasarlanmış aletlerdi. GPS aslında sistemin adı, bu konuda ilk çalışmalar 1973 yılında Amerika' da başladı, günümüze kadar uzaya 24 uydu ve 3 de yedek uydu yollandı; daha önceden görülemeyen ve işletme sırasında ortaya çıkan problemler çözüldü; ölçüm hataları, türleri tespit edildi ve nihayet sistem 1995 yılında kullanıma hazır hale getirildi. Başlangıçta sistem askeri amaçlı tasarlanmıştı ve sivil kesim tarafından kullanılmasına, terörist gruplarca da kullanılabileceği kaygısı ile pek sıcak bakılmıyordu. Bu nedenle sinyaller iki kısımda yollanıyor ve sivil kesimin kullanılabilmesine açık olan sinyaller kasıtlı olarak bozuluyordu. Bunun adı S/A (Selective Availability) olarak biliniyordu. Nihayet 1 Mayıs 2000 de başkan Clinton sivil kesime verilen sinyallerdeki kasıtlı bozulmaları kaldıran bir emir yayınladı S/A iptal oldu ve artık sivil kesim için 100 metreye kadar olan hatalı ölçüm, maksimum 10 metreye kadar indi. Amerika' nın milyarlarca dolara mal olan bu sistemi ücretsiz olarak herkesin kullanımına açması gerçekten enteresandır. Ve şimdi artık elde taşınan modelleri ve alınabilecek fiyatları ile amatör profesyonel denizcilerin, avcıların, amatör balıkçıların, dağcıların hizmetinde. Bir örneğini yanda görüyorsunuz, ben de bu modelden bir tane edindim.

Bu aletlerin fiyatı Türkiye dışında özellikle üretildikleri ülkelerde mesela Amerika' da çok daha hesaplı. Ne yazık ki ülkemizde fiyatları o ülkelerdeki fiyatlardan oldukça fazla, ama yine de alınabilir diyorum. GPS uydular vasıtası ile yeryüzündeki yerimizi tespit ediyor. Enlem ve boylam cinsinden veya grafik olarak, açık denizde neredeyse en fazla yarım metre hata ile yerinizi alıcı ekranında okuyabiliyorsunuz; rota belirliyor, hızınızı, kat edilen yolu ve kalan yolu görüyorsunuz, gidilmesi istenen noktaya göre yönünüzü görüyorsunuz; eh bundan iyisi can sağlığı. El tipleri genelde 12 kanaldan değişik uyduları arıyor, sık ormanlarda dahi başarı ile mevki koyuyor. Rotayı, rota üzerinde noktaları hafızaya alabiliyor, böylece kerteriz defteri de kalkıyor, gece kullanımı için ekran ışıklandırması oluyor, gün doğuş ve batış saatlerini, bildiriyor vs vs. Bazıları ilave CD ler ile ekranda harita üzerinde yer gösteriyor, otoyolları belirliyor, yan yazılımlarla haritalar daha da detaylandırılabiliyor, bilgisayara bağlanabiliyor. Ama unutmayın her ilave para demek. Bu aletlerin nasıl çalıştığı derin bir konu ve burada anlatmaya gerek yok. Merak ediyorsanız internette pek çok kaynak var bunlardan biri içinde linki tıklayabilirsiniz. Genelde hemen hemen hepsi aynı özelliklere sahip bence dikkat edilmesi gereken, ne tür piller kullandığı, pil ömrü, kullanım kolaylığı, güvenirliği ve tabii fiyatı.





Balık Bulucular



Artık neredeyse olmazsa olmaz hale gelen balık bulucular gerçekten amatör balıkçının en büyük yardımcısı. Bunlar da tabii marka marka, model model farklı özellik ve fiyatlarda. Bunlarda ilk başlarda büyük profesyonel balıkçı tekneleri için planlanmıştı ama artık amatörlerin de kullanımında. Bende şu yanda görüleninden var. Peki bunlar nasıl çalışır ne işe yarar?

Çalışma prensipleri sonar ile aynı, zaten bunlara sonar da denmektedir. Kuru şarjlı küçük bir akümülatör ile çalışıyorlar. Bir alıcı verici uçları var, bu uç suya sokuluyor. Bu uçtan ses dalgası yolluyorlar ve geri dönen dalgayı alıp değerlendiriyorlar. Bazı modeller dalgaları tek bazıları iç içe iki veya üç koni olarak yolluyorlar böylece daha geniş bir alanı görüyorlar. Ekranda derinlik, dip karakteri, balık olup olmadığı, varsa derinliği, yeri ve hatta miktarı ile boyutu hakkında bilgi veriyor, balığın varlığı durumunda sesle ikaz ediyorlar. Bunu tekne giderken de yapabiliyorlar. Bazı modellerde dibin üç boyutlu haritası ekranda izlenebiliyor.



Kısacası suyun içindeki gözümüz kulağımız oluyorlar. Ayrıca ilave donanımlarla tekne hızını ve su sıcaklığını da ölçüp ekranda gösteriyor. tatlı veya tuzlu sularda farksız çalışıyorlar. Gece kullanımı için ekran aydınlatması oluyor. Başka arzunuz? Çalışma prensibi olarak genelde tekneden dibe dik kullanmaya uygunlar| karadan dibe paralel kullanımı olmuyor. Ama son zamanlarda bu şekilde çalışan modelleri de çıkmaya başladı, bunlar 30 metre mesafeye kadar olan çevreyi dibe paralel tarayıp balık olup olmadığını gösteriyor, yakalamak size kalmış.

Balık bulucuya sahipsek özellikle ilk defa gittiğimiz yerlerde derinliği öğrenebilir, balık varlığını ve yerlerini araştırabilir, dip yamaçlarını bulabilir, tekne ile giderken altımızdan geçen bir balık sürüsünü tespit edebiliriz. Devamlı gittiğimiz yerlerde dahi kullanmak her zaman iyi sonuç vermektedir. Bu aletlerle edinilen en önemli bilgi bence derinlik ve dibin yapısı hakkında alınan bilgi. Bu işlem için eskiden ve hala uygulanan bir yöntemle uzun bir ipin ucuna yarım kilo hatta derinlik fazla ise daha da ağır bir ağırlık bağlanarak derinliğin ölçülmesi veya bu ağırlık sürütülerek kayalıkların ve yuva olabilecek kayaların bulunabilmesidir. Bu işlem hem yavaş hem de yorucudur hem de tam doğru bilgi edinmek mümkün değildir.